• YARIM ALTIN
    1.426,00
    % 0,07
  • AMERIKAN DOLARI
    7,4627
    % 1,33
  • € EURO
    9,0240
    % 0,49
  • £ POUND
    10,1547
    % 0,38
  • ¥ YUAN
    1,1528
    % 1,24
  • РУБ RUBLE
    0,1013
    % 0,64
  • BITCOIN/TL
    281278,711
    % -0,51
  • BIST 100
    1.524,49
    % -1,43

Mağazaların dayanacak gücü kalmadı!

Mağazaların dayanacak gücü kalmadı!

KMD Lideri Serhan Tınastepe: Artık daha sıkıntı bir virajdayız. Birinci etap güzel berbat bir biçimde atlatıldı lakin bu noktadan sonra ne çalışanın badire yaşamaya tahammülü kaldı ne tüccarın ne de esnafın dayanacak gücü kaldı.

Kategori Mağazacılığı Derneği (KMD) İdare Heyeti Lideri Serhan Tınastepe, “Talep yüzde 60’ın altına düşerse, devlet takviyeleri sürmezse, AVM ve işyeri sahiplerinden gereğince kira indirimi alamazsak o vakit kimsenin nefesi yetmez, bu iş kopmaya başlar. O noktaya getirmemek lazım” dedi. Tınastepe, nefeslerinin ne kadar yetip yetmeyeceğinin kamunun atacağı adımlar sonucunda belirli olacağını belirterek “Ticari gayrimenkul kiralarında stopaj ve KDV’nin sıfırlanmasını istiyoruz. Çalışanlara dönük takviyeler artarak devam etmeli. Devlet düzenleyici, denetleyici ve destekleyici olarak bu süreçte hem hanehalkının hem şirketlerin çökmeden, ağır hasarlar almadan çıkmasını sağlamalı” tabirlerini kullandı. Şu anda yeniden mart-nisan devri belirsizliğine girildiğini vurgulayan KMD Lideri Serhan Tınastepe ile bu periyotta perakendecinin yaşadığı meseleleri konuştuk.

– Koronavirüs sizin üyelerinizi nasıl etkiliyor?

Dokuma ve besin dışında kalan organize perakendenin yüzde 40-50’sini, Koçtaş’tan Boyner’e 75 üyesiyle yaklaşık 250 milyar TL ciroyu, 50 bin mağazayı ve 300 bine yakın istihdamı temsil ediyoruz. Teknoloji, yapı marketler, mobilya, kozmetik, kırtasiye, aksesuvar, büyük mağazacılık kategorileri bizim bünyemizde. Pandemiyle hiç alışık olmadığımız bir ortamda bulduk kendimizi. Bugün 40-50 yaşındaki bir yönetici bile geçmişinde en az 3-4 tane çok büyük kriz yönetmiş. Ancak hem globalde hem Türkiye’de bu krizi yönetme deneyimi olan kimse yok. Bilinmezliği çok fazla olan bir sürece girdik. Pandeminin birinci periyodunda birçok perakendeci mağazalarını kapatma kararı aldı ve satışlar e-ticarete döndü. Pandemiden evvel 100 ünite iş yapan biri bu periyotta toplam 40 ünite iş yapabildi. Haziranda tekrar dönüş başladı. Tekrar dönüşte her kategori çok farklı reaksiyonlar verdi. Mesela teknoloji perakendecileri geçen yılın birebir devrine nazaran cirolarını artırdı. Mobilya konut geliştirme, yapı marketlerinde önemli artış oldu. Kimi kategoriler geçen yıla yakın ciro elde ettiler. Birtakım kategoriler var ki geçen yılki cirolarının yüzde 20-30’larına bile ulaşamadılar. Üyemiz olmayan sinema, tiyatro, çocuk oyun ve yemek alanları çok önemli badire yaşıyorlar can çekişiyorlar. Yeni yasaklar da tekrar en çok onları etkiliyor.

YÜZDE 30-35 KÜÇÜLME

– Bölümünüzde bir hasar tespiti yaptınız mı?

Kasım ayı prestijiyle düşünürsek üyelerimizin yüzde 30-35 küçülmesi kelam konusu. Bu küçülmeyle bile güzel makus ayakta kalmak mümkün olabiliyor. Kitap kırtasiye, hobi oyuncak, aksesuvar nispeten kozmetik, turiste yönelik iş yapanla önemli manada kaybetti. Ancak şimdi onların yıkılmasına neden olacak boyutta değil. Bunların birçok ya güçlü yerli sermayedar ya da yabancı sermayedar. Geçen yılın cirolarını yakalayanlar çok şükür ufak tefek hasarlarla ilerliyorlar. Geçen yıldan fazla ciro yapanlar dua ediyor bizi Allah korudu diyorlar.

DAYANAK YOKSA NEFESİMİZ KESİLEBİLİR

– Ya bundan sonrası?

Şu anda tekrar mart-nisan devri belirsizliğine ve kısıtlamalara girmiş durumdayız. Pandeminin seyri aldığınız hasarın derinleşip derinleşmeyeceğini gösterecek. Kamunun atacağı adımlar da bizim ne kadar hasar alıp almadığımızı ve 2020’yi nasıl tamamlayacağımızı, 2021’e nasıl başlayacağımızı, nefesimizin ne kadar yetip yetmeyeceğini gösterecek. Kapalı kalınan devirde perakendecileri ayakta tutan takviyeler vardı. AVM’ler kapalı kalınan periyotta kira almadılar bu çok değerli. Cadde mağazalarının sahipleri de değerli indirimler yaptı. Kısa çalışma ödeneği, fiyatsız müsaade, sigorta primlerinin ertelenmesi üzere devlet takviyeleri de en azından çalışanlarımızı kaybetmememizi sağladı

– Açıklanan yeni kısıtlamalar yasaklar var, nefesiniz nereye kadar yetebilir?

Talebin devamlılığı kıymetli. Yeniden mart-nisan ayındaki üzere önemli kira indirimleri alabilirsek, devlet bu süreçte kiranın stopajında ve KDV’sinde önemli dayanak verirse, kısa çalışma ödeneği ve fiyatsız müsaade üzere imkânlar devam ederse, talep de yüzde 60-70’lerin altına inmezse ve bu süreç de 3-4 aydan daha fazla sürmezse biz bu işi bir halde atlatırız.

ARTIK DAHA SIKINTI BİR VİRAJDAYIZ

– Ya bu saydığınız dayanaklar olmazsa…

Talep yüzde 60’ın altına düşerse, devlet takviyeleri sürmezse, AVM ve işyeri sahiplerinden gereğince kira indirimi alamazsak o vakit kimsenin nefesi yetmez. O vakit bu iş kopmaya başlar. O noktaya getirmemek lazım. Turizm, gastronomi, sinema, çocuk oyun alanlarında yangın çok büyük. Oralar cayır cayır yanıyor. Oralara müdahale edilmesi gerekiyor. Bizim tarafta o kadar büyük bir dert yok. Lakin pandeminin seyri, iktisadın genel gidişatı, talep, kur, enflasyon, faiz, fiyatlamalar bunlar güç bir sürece girdiğimizi gösteren belirtiler. Optimist bir tabloyu şu ana kadar çizdim ancak bundan sonrası için optimist bir tablo bizi beklemiyor. Artık her türlü sorun ve külfette biz kamuyu ve dükkân sahiplerini gerimizde bulup bulamayacağımızdan o kadar emin değiliz.

– Bu takviyeler kâfi mi pekala?

Ticari gayrimenkul kiralarında yasal düzenlemeyle bir indirim yapılmalı. Burada kamunun, işyeri sahibi ve kiracının bir ortaya gelip kimsenin mağdur olmaması gerekiyor. Ben kira öderken devlete yüzde 25 stopaj ve yüzde 18 KDV ödüyorum. Ticari gayrimenkul kiralarında stopaj ve KDV’nin sıfırlanmasını istiyoruz. Çalışanlara dönük dayanaklar artarak devam etmeli. Bunlar olursa biz bu virajı döner badireyi atlatırız. Asıl bundan sonrası kıymetli. Artık daha sıkıntı bir virajdayız. Birinci basamak güzel makûs bir formda atlatıldı fakat bu noktadan sonra ne çalışanın problem yaşamaya tahammülü kaldı ne tüccarın, esnafın dayanacak bir gücü kaldı. Artık kamunun daha da yardımcı olması gerektiği bir sürece girdik. Yalnızca kredi dayanağı vererek olmaz. Kamunun çok net oyunun içinde olması gerekiyor. Hepimiz hür piyasaya inanıyoruz. Ancak bu afet durumu. Şu devirde devlet girmeyecekse ne vakit girecek. Devlet düzenleyici, denetleyici destekleyici olarak bu süreçte hem hanehalkının hem şirketlerin çökmeden ağır hasarlar almadan çıkmasını sağlamalı.

TABANI GÖRÜP GÖRMEDİĞİMİZİ BİLMİYORUZ

– Bahsettiğiniz dayanaklar olmazsa iflaslar olacaktır?

Elbet olur. Bir şirket düşünün geçen yıl yaptığı cironun yüzde 30’una düşmüş nasıl yaşayacak. Mümkün değil. Bu markalar, bu şirketler kolay oluşmuyor. Bir şirketin Covid-19’dan batmasına şayet devlet göz yumuyorsa buradaki şirketler sahipsiz demektir. Şu ana kadar bu türlü şeyler yaşanmadı, önemli zorlananlar var. İnşallah bir iflas dalgası görmeyiz.

– Üyelerinizden mağaza kapatanlar oldu mu?

Eski büyümeler yok artık. Biz 2010’dan bu yana her yıl yüzde 10-15 m2 büyümesi yapardık. Bu yıl yüzde 3’te kalacak. 2021’de dayanaklar olmazsa küçülmeler de olabilir

– 2021 için şu an planlama yapabiliyor musunuz?

Aşı bulunmadıkça, bir şeyleri planlayabilmek ve öngörmek çok sıkıntı. Büyüme iştahı içinde olmak çok güç. Şimdi tabanı görüp görmediğimizi de bilmiyoruz.

DİJİTALE BÜYÜK YATIRIM

– Firmalar bu krizle baş etmek için nasıl bir çalışma sistemine geçti?

Bölümün yüzde 80’i kredi gereksinimi olmadan işini yürütüyor. Fakat yüzde 20’lik kısmı var ki borçlanıyorlar ya da sermaye artışında bulunuyorlar. Herkes maliyetlerini kısmanın peşinde. Birçok perakendeci ofislerini küçültüyor. Genel idare masraflarını kısmanın peşinde. Dijitalde 5 yılda yapacağımız yatırımları 5 ayda yaptık. E-ticaret lojistiği konusunda önemli yenilikler var. Bu devirde nitekim çalışanlarımıza sahip çıkmak zorundayız.

– Yılı nasıl kapatacaksınız?

Ciroda düşüş öngörmüyorum. Çalışan sayısı korunur. Perakende genç işsizliğin ilacı. Bugün hiç tartışmasız Türkiye’nin en yakıcı sorunu genç işsizliği, 3 gençten 1’i işsiz. Üniversite mezunu gencin meskende umutsuz işsiz beklemesi büyük bir yıkımdır.

cumhuriyet.com