• YARIM ALTIN
    1.426,00
    % 0,07
  • AMERIKAN DOLARI
    7,4627
    % 1,33
  • € EURO
    9,0240
    % 0,49
  • £ POUND
    10,1547
    % 0,38
  • ¥ YUAN
    1,1528
    % 1,24
  • РУБ RUBLE
    0,1013
    % 0,64
  • BITCOIN/TL
    274317,438
    % -3,52
  • BIST 100
    1.524,49
    % -1,43

Erol Taşdelen: Dolarizasyon – Siyasal Değişimi hızlandıran gerekçe

Erol Taşdelen:  Dolarizasyon – Siyasal Değişimi hızlandıran gerekçe

Son haftalardaki değişimi okuyabilmek için altında yatan en kıymetli münasebetlerden birinin “Dolarizasyon” olduğunu bilmek gerekir. “Güven” ortamının kaybolması Döviz kurlarının yükselmesine karşın Yurtdaşın dövizi bozmayıp, tam aksisi artışa yönelmesi kimi siyasi değişimleri hızlandırıcı tesir yaptı.

2020 Ekim ayı Türk Lirası paha kaybının yeni başlangıç ayı oldu tıpkı vakitte.  22 Ekim’de Merkez Bankası – Para Siyaseti Kurulu’nun toplantısında Piyasanın beklentisi doğrultusunda Siyaset faizinde artış olmayınca TL’nin öbür paralar karşısında kıymet kaybını da yeni bir sürece girmesine neden oldu.

2020 : Denize düşen Dövize sarıldı

2020’de TL’nin paha kaybını gören Yurtdaş parasının bedelini korumak için Döviz ve Altını inançlı liman olarak gördü. Altının fiyatının milletlerarası alanda kıymet kazanması üzerine kurlardaki artış da eklenince Altın ve Döviz tercih edenler karlı çıktı. Bunu yalnızca sade sokaktaki yurtdaş değil para baronlarının da tercihi olduğunu kestirim temek sıkıntı değil. 2020 yazında bilhassa Kamu Bankalarının dağıttığı kredilerin değerli bir kısmının Döviz, Altın ve Borsaya gittiğini kestirim etmek sıkıntı değil. Yoksa 400 binden fazla Borsadaki yeni yatırımcıyı nasıl açıklayacağız.

TL paha kaybettikçe Yurtdaş Dövize sarılıyor

2020 Kasım başında USD 8.60 TL’yi, EUR 10,20 TL’yi görmesine karşın Yurtdaş bırakın Döviz bozdurmayı tam aksisi daha fazla almayı tercih etti. Gerçek Bireylerin 2014  sonunun da Mevduatların %37,2’si Yabancı Para cinsinden Bankalarda bulunurken; 2019 sonun da YP Mevduat % 52,9’a çıktı. Doalrızasyon o kadar arttı ki, 2020 birinci 10 ayında %60,3 seviyeye çıkmış durumda. %60’lık Dolarizasyon oranı önemli tehlike çanlarının çaldığı nokta olarak okumak gerekir.

Çünkü Piyasanın Dolarizasyonu Bankalardan, Firmalara, Yurtdaştan, Kamu Maliyesine kadar herkesi olumsuz tesirler. Kamu Garantili Yatırım  ihalelerinin (Havaalanları, Yollar, Köprüler, Kent Hastaneleri …vb ) Döviz olarak Kamunun üzerinde yük olması bile başlı başına Kamu yatırım maliyetlerini önemli artıran bir öge olarak ortada duruyor. Sanayi girdimizin %70’lere kadar kısmının İthal olduğunu da unutmayalım. Piyasanın Dolarizasyon hesaplamasında Yurtdaşın kasalara kaldırdığı yastık altı yaptığı paralar yok. Onları da hesaplamaya kalkarsak iş daha vahim hale gelir.

Yurtdaş niye Döviz ve altında ısrar ediyor?

Gerçek Şahıslar, öbür bir tabir ile yurtdaşın niye Dövize yöneldiğini kestirim etmek sıkıntı değil. Başta İNANÇ ortamının olmaması daha doğrusu Yurtdaşın önünü görebilecek ekonomik Piyasa ortamının hazırlanması gerekir. Yurtdaş önünü göremediği için artan belirsizlikler “Gelecek Kaygısı” ve “Parasının pahasını müdafaa içgüdüsü” birbirini destekliyor. Firmalar önünü göremediği için Yatırım yapmıyor ya da erteliyor. Tüccar elindeki mali nakde çevirip stoka mal almamaya başlıyor. Halkta da harcama yerine Tasarruf eğilimleri artıyor. Sonuç, Yatırımların yavaşlaması, İşsizliğin artması, Nakit döngünün kırılması olarak çözülmesi gereken sıkıntılar yumağı olarak karşımıza çıkıyor. Vakit üst üste yapılan yanılgılar yumağı küçültmediği üzere daha karmaşık halde büyümesini sağlıyor.

Tahlil ne olmalı?

İçinde bulunulan devir Olağan Vakitler değil. Bunu kimse inkar etmiyor aslında. Memleketler arası konjonktür “Para Genişlemesi” yanında bu paradan hisse alamamamız ve her geçen gün ülke rezervlerindeki eriyen Yabancı Kaynak da üzerine eklenince iş içinden çıkılamaz bir hal alıyor. Derecelendirme Firmalarının “düşen notlarımıza kızmak” bize bir şey kazandırmıyor. Bilmemiz gereken en değerli nokta o raporlar direkt bize değil, bize borç veren sermaye güçlerine hazırlandığını unutmamak lazım. Memleketler arası alanda Para Genişlemesi yaşanırken ve Dünyada eksi faizli 20 Trilyon USD dolaşırken, bu paradan hisse alamamamızın nedenlerini bulup çözmemiz gerekiyor.

O vakit problemleri baştan çözüp Stratejimizi değiştirmemiz gerekiyor. Muhakkak ki ana stratejimizde önemli yanılgılarımız var. Öncelikle; “Global Piyasalar ile bütünleşmeye devam edecek miyiz yoksa İçe mi kapanacağız” ona karar vermemiz gerekiyor. Son yıllarda uygulanan Ulusal Stratejimiz bizi dünyada yalnızlaştırır hale getirdi belirli ki bir yerlerde yanlışlar yapıyoruz. Geldiğimiz noktada, Yabancı Sermayedarların Türkiye’ye kaynak aktarmasını beklemek fazlaca optimistlik olacaktır. Üzerine S-400 tansiyonu, Suriye, Irak, Akdeniz, Göçmen sorunu, Pandemi, Azerbaycan süreci tuz biber oldu. Dolayısı ile sorumluluk birinci derece Siyasilerde olmasına karşın; kabahati yalnızca Siyasilere yıkmak kolaycılık olacak, içinde bulunduğumuz periyotta Askeri, Jeopolitik, Etnik, Çevresel Stratejileri Devlet Ortak Aklı ile yönetilmesi gerekiyor.

Mevcut durumda aşikâr ki meskendeki hesabın çarşıya uymadığı çok fazla öge var. Tespit yapmadan tedavi yapmaya çalışmak  ya da hakikat tespit yapmadan tedavilerden sonuç beklemek sıkıntıları çözemeyeceği üzere daha da büyüyerek karşımıza çıkmasını sağlar yalnızca. Tıpkı tedavilerden farklı sonuçlar beklemek ise iş düzgünce çıkılmaz hale getirir yalnızca.

Erol TAŞDELEN – Ekonomist, Siyaset Bilimci, websitesi linki

Ziraat Yatırım’dan Haftalık Menkul Değer İstatistikleri

Faiz ne kadar yükselecek? İktisat nereye gidecek? | Atilla Yeşilada – Işık Ökte

Semih Sakallı -FÖŞ:  ‘Çok sıkıntı bir kış bizi bekliyor’

Ellen R. Wald: Petrol “Aşı Fantezisi” ile yükseldi de, kalıcı olur mu?