• YARIM ALTIN
    1.479,00
    % 1,67
  • %
  • %
  • %
  • %
  • %
  • BITCOIN/TL
    460288,295
    % -2,30
  • BIST 100
    1.408,14
    % 0,03

Cengiz Aktar yazdı: AB yaptırımları sonrası ekonomik ilişkiler

Cengiz Aktar yazdı:  AB yaptırımları sonrası ekonomik ilişkiler

Türkiye’nin rastgele bir AB beklentisi kalmadı. Batı’da ve bilhassa Avrupa’da ise “Türkiye” ve “Erdoğan” sözleri reaksiyon, alerji, dert ve çekince demek çoktandır.

Sonunda 10 Aralık 2020 AB Doruğu, beklediğim üzere, fare doğurdu. Avrupalılar tekrar suya sabuna dokunmayan, alttan alan ve büyük olasılıkla rejimi çıktığı seferlerde yüreklendirecek bir karar aldı. Libya ve Suriye’de Biden/Harris yönetiminin başa geçmesini beklemeden oportünist atılımların gelmekte olduğunu haber ediyor ajanslar günlerdir.

Avrupalılar ısrarla Ankara rejimine olağan bir ülke muamelesi yapmayı, onunla iş tutmayı ve rejimden medet ummayı sürdürüyor. İçinin nasıl dolacağı aşikâr olmayan “olumlu gündem” ya da “pozitif ajanda” laflarıyla vakit öldürüyorlar.

Tekrar edelim, alınan yaptırım kararları ne kadar sembolikse, masada duruyor dedikleri olumlu kararlar da o kadar imkânsız artık. Daha sert yaptırım aldırtmayı başaramayan ülkeler olumlu kararlara yanaşırlar mı? Hiç sanmam, gerçekten oybirliğiyle alınan 26 Haziran 2018 kararı yalnızca müzakereleri dondurmuyor, gümrük birliği tadilatının da önünü kesiyor.

Münasebetiyle ortada tam bir sağırlar diyalogu var. AB, kendine has analizlere binaen alttan almaya devam ediyor. Ankara ise sözkonusu yatıştırma siyasetini zafiyet ve/veya istek olarak algılayıp saldırgan ve tehditkâr hareketlerine devam ediyor, edecek. Ta ki çanak çömlek patlayana kadar…

Hatırlatalım, AB’nin beş korkusu var: Ankara’yı illâki NATO’da tutmak, paralı pullu işlere ziyan vermemek, Avrupa’daki reisçi kitlelerin Ankara tarafından kışkırtılmalarını engellemek, mülteci zaptiyeliğine devam edilmesini garantiye almak ve on misli Suriye demek olacak olan, üstelik AB çapında ekonomik tesirleri olacak olan Türkiye’nin infilâk etmesine suret-i kat’iyede önayak olmamak. Bu endişelerin ecele yararı olmayacağını tekraren yazdım. Çünkü ne Türkiye’nin battığı ekonomik ve haricî bataklardan çıkması mümkün ne de mevcut rejimin zaten demokrasiye evrilmesi.

Aslında AB’nin geçen Perşembe üzerinde anlaştığı, Martta gözden geçirmeyi taahhüt ettiği sembolik yaptırımlardan daha fazlasını yapması gelinen noktada ne kadar mümkün, bu tartışılır.

ABD’nin toplu tüfekli müdahale geleneğinin AB’de bir karşılığı yok. Muhtemelen hiçbir vakit da olmayacak. Ortak dış siyaset ve ortak savunma siyaseti ham hayallerdir. AB’nin elindeki yegâne kaldıraç ekonomik; bu da gelinen noktada artık pek bir şey söz etmiyor. Gümrük Birliği gözden geçirilmedikçe çürüyor, içi boşalıyor. AB’nin üçüncü ülkelerle yaptığı Hür Ticaret Mutabakatları Türkiye’yi kapsamadığı ölçüde 1996’da elde edilen avantajların manası kalmadı. Muahedenin hizmetler ve tarımı kapsamamasını ve işinsanlarının vize pürüzünü de ekleyince paydaşlık yeterlice Türkiye aleyhine zayıfladı. Üstelik Fransa’ya boykot tehdidi ve AB ülkelerine edilen hakaretler, Gümrük Birliği İştirak Komitesinde AB tarafının bugüne kadar göz yumduğu yöntemsiz damping uygulamalarının artık karşılık bulmasına yol açtı.

AB menşeli yatırım sermayesinin kökü çoktan kurudu. Avrupa Yatırım Bankası parasız kredilerini binbir şartla veriyor. Almanya ve Fransa’nın kamu dış yatırım kuruluşları kredi akışını çok yavaşlattı. AB’nin 2014-2020 periyodu için 4,5 milyar avro mertebesindeki iştirak öncesi hibelerinin yüzde doksanı projelendirilemedikleri için akim kaldıydı, artık 2021-2027 devrinde iştirak öncesi kaynaklar kaleminde Türkiye’nin ismi geçse de, fonların, öbür adayların bilakis otomatik değil, duruma nazaran taahhüt edileceği yazıyor.

Bugün elde kalan yegâne tesirli yaptırım Gümrük Birliği’nin askıya alınmasıdır, buna da AB hem kendi çıkarı için hem “zaten çöküş etabındaki iktisada bir darbe de bizden gelmesin” mantığıyla teşebbüs etmiyor.

Kelamın özü, Ankara dış maceralarında geri adım atmayacak, AB de bundan fazlasını yapmayacak, yapamayacak. Lakin münferit AB ülkeleri, bilhassa Fransa, Kıbrıs ve Yunanistan BAE, Mısır üzere üçüncü ülkelerin de iştirakiyle karşılık verecek. Bu ittifaklarda ABD’yi de hesaba katmak gerekiyor. Başka bir deyişle AB’de kimi şaşkınların hesapladığı üzere Ankara yanlışsız yola gelmeyecek, er yahut geç çanak çömlek patlayacak. Ve AB lakin o vakit, mesela KKTC’nin ilhâkı üzere kendisini birebir ilgilendiren oldubittilere karşı Putin/Kırımvarî sert yaptırım kararı almak zorunda kalacak.

Tüm bu olasılıklar, Ankara’nın içine düştüğü batakları göz önünde bulundurunca imkânsız değil. Her hâl ve kârda AB-Türkiye bağlarının adaylık sonrası periyodu de idrak etmiş olarak kriz periyoduna geçtiğini görmek gerekiyor. Bu, şimdilik somut yaptırımlarla hayata geçmese de, rejimin daima daha çok müdahaleler yapmak zorunda kalacak olması krizi daima derinleştirecektir. Bu çerçevede AB kurumlarından bağımsız olarak silâh taciri Avrupa ülkelerinin bu ticareti kısıtlamaları kuvvetle olasıdır.

Son olarak, altı çizilmesi gereken bir konu: Avrupalıların alttan alan tutumuna ve genel itibariyle AB’nin Türkiye siyasetine bakarak zil takıp oynamak mümkün değil. Altı unsurluk Türkiye kararı hem AB’nin prensipleri hem Türkiye’nin geleceği açısından berbat bir karar. AB’nin bu minimum yaptırımları hukuk devletinin yok edilmesine ve Türkiyelilerin rejimin sultası altında çektikleri zulme cevaben değil Yunanistan ve Kıbrıs’ın taciz edilmesine karşı koyuldu.

FÖŞ anlattı: İkili yaptırım, ötesi ….ve iktisada tesiri

Erdoğan: Ülkemizi yine cazibe merkezi yapacak ıslahatlar hazırlıyoruz!

Fehim Taştekin Erdoğan’ın yeni ABD stratejisini yorumladı